Thursday, February 10, 2005

Về điện hạt nhân

Bài viết của tác giả 7604 trên diễn đàn TTVN

Tôi đã viết nhiều về điện, cũng như điện hạt nhân trên diễn đàn này nên ở đây chỉ kể lại thời gian của tôi trải qua tại một nhà máy ĐNT cho mọi người rộng đường suy nghĩ. Tôi trải qua nhiều ngành nghề khác nhau từ kỷ thuật viên điện thoại, kỷ sư bảo trì hệ thống và quản lý kỷ thuật viên...nhưng chính thức khởi nghiệp từ một lò điện nguyên tử tại Texas. Chú tôi là 1 kỷ thuật viên trong nhà máy điện Thủ Đức cũng như cha tôi là một quân nhân mang hàm thiếu tá điều hành phòng điện tử quân đoàn bốn xuất thân từ sĩ quan Đà Lạt nên cái duyên nợ với điện và ĐNT đã gắn với tôi từ còn bé. Ước mơ trở về Việt Nam góp phần vào xây dựng ĐNT để chấm dứt những ngày cúp điện đã giúp tôi thuyết phục người phỏng vấn nhận tôi vào hãng điện nguyên tử. Đó là nơi "nghỉ chân" tuyệt vời vì mỗi buổi sáng với 1 ly cafe tôi đi lang thang một mình trong khu vực thanh bình giữa hai hồ nước nhìn sương mù và những chú cá lên đớp bóng. Công việc chính của tôi trong năm đầu chỉ có học và học để vượt qua 22 kỳ thi từ điện căn bản cho đến vật lý, cấu trúc, hoá học, cơ học, xây dựng và nguyên tử lượng....đó là qui định của bên bảo hiểm đã ký với hiệp hội các nhà máy ĐNT. Tôi vượt qua 16 kỳ thi trong vòng 3 tháng và không biết phải làm gì cho hết thời gian nên bắt đầu xem các tài liệu và tiêu chuẩn của ngành. Tôi nhớ rất rõ, mỗi khi bước vào phòng điều khiển phải đứng xa dàn điều khiển hơn một cánh tay với, phòng trường hợp té không chạm vào hệ thống điều khiển. Chỉ một lần lỡ chân bước vào lập tức người hướng dẫn đã ký đầu tôi để nhắc nhở (một kỷ sư trưởng cũng là người VN). Đa số người điều khiển hệ thống đều xuất thân từ Navy và hãng ít nhất phải tốn trên dưới 1 triệu USD để cho ra lò một người điều hành. Kỷ sư hệ thống như tôi chẳng là cái đinh gì so với họ cả.

Khi bước chân vào lò phản ứng tôi mặt bộ đồ bảo hộ che kín cả người và mang máy báo hiệu bên mình như các nhà thám hiểm. Thao tác mặt đồ cũng như tháo bỏ cũng có lớp dạy mất mấy buổi. Đó là một lò phản ứng bê-tông có khả năng chịu được một chiếc B52 đâm vào hông nó. Khả năng duy nhất phá huỷ nó là chiếc B52 đâm thẳng vào đỉnh lò hoặc bom nguyên tử nổ ngay cạnh bên lò (đó là tính toán đặt ra khi thiết kế, thực tế ra sao chỉ có trời mới biết). Lò phản ứng nằm giữa khu vực không người ở với bán kính khoảng 10km. Vào đến hãng phải thông qua khu vực hành chánh và chỉ có những người làm việc bên trong mới có thể đi vào khu vực làm việc thông qua những cánh cổng sắt đủ một người đi lọt với chìa khóa là một tấm thẻ và vân bàn tay. Khu vực làm việc và lò phản ứng lại cách nhau bởi một lần cửa kiểm soát thứ hai và phải đi vào một thang máy đặt biệt giống như ta thường thấy trong các phim khoa học viễn tưởng. Cứ mỗi 3 tháng là giấy báo nồng độ nhiễm xạ của tôi được gửi về nhà theo đúng luật của ngành ĐNT qui định vì mỗi khi trở vào lò đều mang theo máy đo và khi trở ra đều phải trải qua một trạm "xả" nhiễm. Đây là một lò phản ứng dự án 1 tỷ nhưng phải tốn 11 tỷ để có thể chính thức hoạt động.

Để đảm bảo an toàn như các nhà khoa học của ta nói là một điều có thể làm nhưng tốn kém của nó vượt quá những gì mà họ có thể nghĩ đến. Những gì tôi kể bên trên đối với VN đã là không tưởng nhưng chỉ là chuyện nhỏ của ngành ĐNT. Lò bê tông dày hơn 1 mét chỉ là lớp bảo vệ ở giữa chứ không hoàn toàn có khả năng chống nhiễm xạ ra ngoài khi có sự cố xảy ra. Độ dày của lớp chì cũng là một lớp bảo vệ nữa như chủ yếu nhất vẫn là nước. Trên lý thuyết trong vòng 72 giờ xảy ra sự cố mà khả năng khắc phục không thể thực hiện thì nước sẽ được tràn vào để nhấn chìm cả khu vực nhà máy nhằm bảo vệ môi trường. Từ báo động cấp một cho đến báo động cao nhất trải qua nhiều cấp độ khác nhau và phải thông báo không chỉ cho các ngành liên quan mà ở một cấp độ nhất định phải loan báo bên ngoài xã hội. Quản lý hành chánh ở đây rất phức tạp vì nó liên quan đến an toàn XH và nhạy cảm nhất trong chính trị tại Mỹ. Chính vì vậy mà hầu hết các nhà máy ĐNT đã già nua và có một số đang được xây dựng nhưng giấy phép hoạt động thì gần như không cấp ra trong những năm gần đây tại Mỹ và gần như bị hoàn toàn cấm hẳn tại một số nước châu Âu. Nhật bản thì gần như lệ thuộc vào ĐNT chứ không thể nói họ đạt đến trình độ cao trong trong ngành này.

Không chỉ phức tạp ở hành chánh, con người mà kỷ thuật là một vấn đề gần như không tưởng với XH VN ngày nay. Ở đó ta không thấy những kỷ thuật mới mà chỉ là những kỷ thuật của những năm 80-90 nhưng tiêu chuẩn của nó lại rất cao. Thường thì kỷ thuật áp dụng trong nhà máy ĐNT đi sau bên ngoài khoảng 15 năm vì ở đó không chấp nhận cho sự cố "mới" ngoài khả năng hiểu biết xảy ra. Nơi đó không có thời gian để chờ sự tìm hiểu về kỷ thuật mà chỉ có những câu trả lời ngay lập tức để kịp chạy đua với cấp độ sự cố và phản ứng hạt nhân trong lò. Mỗi năm họ dùng máy làm động đất để kiểm tra cũng như nửa năm họ lại phải chạy máy phát điện dầu trong vòng 1 tiếng nhằm bảo đảm khả năng hoạt động của 2 máy phát dự phòng luôn ở tình trạng tốt. Hai hoạt động này ngốn cả triệu nhưng chẳng thắm đâu so với các cuộc họp và lớp dạy về an toàn cho cả năm. Khu vực lò phản ứng bao quanh bởi 2 hồ nước nhân tạo để lò lấy nước từ bên này đổ sang bên kia và trả lại bằng một dòng kinh nhỏ. Sử lý nước là một trong những vấn đề quan trọng nhất ở đây. Không chỉ sử lý rát rưởi mà hóa chất cũng là một điều rất tốn kém. Nói một cách đơn giản là những bọt nước xuất hiện khi không được sử lý đúng bám vào vỏ thiết bị trong lò phản ứng làm sự giải nhiệt kém có thể dẫn đến sự cố. Không chỉ luôn đòi hỏi 2 đường điện dự phòng từ hai nhà máy điện khác nhau mà cả nước cũng phải dự phòng. Nếu kể hết ra những tốn kém mà nhà máy ĐNT cần phải chu cấp ngay tức thời và hàng năm thì có lẽ phải vài tuần mới hết.

Tôi đã rời khỏi nơi đó để về làm truyền tải và cái ước mơ của tôi đã xếp lại vì ngay cả khi vài chục năm sau VN có khả năng xây dựng nhà máy ĐNT thì cái mảnh đất bé nhỏ của ta cũng không thích hợp để phát triển nó. Như tôi đã nói với người phỏng vấn khi xin vào ngành điện rằng dù rằng khoa học kỷ thuật tiến bộ như vũ bảo nhưng ta còn rất nhiều cái để làm nhằm khi ngành điện còn quá nhiều lỗ hổng sau lưng. Đó là tại Mỹ, nếu nhìn về VN thì lỗ hổng càng lớn hơn và ta càng có nhiều việc phải làm hơn. Một trong những yếu tố thúc đẩy xây dựng nhà máy ĐNT hiện tại ở VN là nhằm vào một nguồn viện trợ được gọi là "credit" cho việc giảm khi thải "ảo" cho một nhóm cá thể chứ không phải toàn dân cũng như nhằm vào việc "mua" kỷ thuật và thiết bị giá rẻ (thiết bị cũ hoặc thiết bị đang được thí nghiệm).

Có nhiều phương thức xây dựng và điều hành nhà máy ĐNT khác nhau nhưng không có một phương pháp nào rẻ và hoàn toàn an toàn cả. Cái giá phải trả cho một sự cố không chỉ dừng lại ở một thời điểm mà có thể kéo dài đến vài chục, vài trăm năm. Chỉ cần điều khiển dòng điện lưới điện hợp lý hơn ta có thể có một số năng lượng tương đương hoặc hơn một nhà máy ĐNT. Chỉ là xem cái lợi thuộc về toàn dân hay một nhóm người bên nào được xem trọng hơn mà thôi.

Điện đối với tôi không chỉ là cái nghiệp mà là niềm đam mê nên các bác còn bàn luận mà tôi ngồi yên cứ như là ngồi trên ổ kiến vậy.

Như bạn NewGod cho rằng sự cố lần này là hơi nước chứ không liên quan gì đến ĐNT. Thực tế mối quan tâm trong ĐNT không phải như thảm hoạ 2 trái bom nguyên tử mà là chất phóng xạ thoát ra ngoài. Bất cứ một sự cố nào xảy ra bên trong lò phản ứng, trong dây chuyền phản ứng và bên ngoài khu vực switch-yard của khu vực hãng đều có thể dẫn đến sự cố hạt nhân. Nước chính là môi trường truyền dẫn nhiệt để tạo hơi mà quay cánh quạt nhưng cũng là môi trường truyền dẫn chất phóng xạ ra bên ngoài nếu không thông qua qui trình xử lý thích hợp. Bên ngoài lò phản ứng luôn là dòng nước ấm nên rất thích hợp cho cá phát triển đồng thời cũng không ai săn bắt nên đó là khu vực rất nhiều cá tươi và lớn. Tuy nhiên không mấy ai can đảm mà bắt cá nơi này ăn vì không ai đủ can đảm lấy bản thân mình ra thử nghiệm cái dòng nước được xử lý kia là an toàn. Trong trường hợp sự cố xảy ra và trục trặc ảnh hưởng đến cooling system tạo điều kiện cho dòng nước từ trong lò phản ứng thoát ra không theo qui trình xử lý nhất định nên mọi người yêu cầu giới hữu trách nói rõ sự thực vì họ có quyền nghi ngờ những ảnh hưởng có thể gây mang đi mạng sống của con người. Cá nhân tôi chứng kiến 1 trường họp khi giới hữu trách Singapo giấu nhẹm sự cố nguyên tử của họ mà chỉ có 1 giáo sư đang dạy ở UTA phải vào comandChe tham khảo ý kiến và bay về bên đó giải quyết sự cố cách đây 4 năm. Tiêu chuẩn an toàn của từng nơi khác nhau vì mức sống khác nhau. Nếu như ngày hôm nay rác ở Hải Phòng tràn ngập thành phố mà mọi người vẫn sống và chờ đợi quyết định của thành phố và hướng giải quyết thì thử hỏi tiêu chuẩn an toàn trong các công trình của ta đến đâu? Đó chính là câu hỏi mà tôi sẽ nêu với quốc hội nếu như tôi có cơ hội nói lên suy nghĩ của mình: biện pháp nào để phòng ngừa trường hợp xấu nhất xảy ra (beyond the technology) và biện pháp nào để giải quyết hậu quả trong trường hợp xấu nhất.

Tại sao 2 câu hỏi đó quan trọng? Tất cả chúng ta đều tin rằng ĐNT rất an toàn với kỷ thuật ngày nay. Cá nhân tôi tin vào điều đó hơn các bạn ở đây vì tôi đã từng đặt mạng sống mình vào nơi đó. Khu vực làm việc của nhà máy ĐNT nếu được thiết kế và đầu tư đúng sẽ là khu vực an toàn và ít nhiễm xạ hơn bên ngoài. Điều này rất đơn giản vì đầu tư đúng mức nghĩa là tiền đổ vào nơi này để giải quyết vấn đề nhiễm xạ tốn kém hơn bên ngoài XH rất, rất nhiều lần. Tuy nhiên như chúng ta đều biết rằng an toàn trong ĐNT không phải là 100% có nghĩa là sự cố luôn có thể xảy ra. Cũng như đi máy bay là phương tiện giao thông an toàn nhất nhưng máy bay vẫn rơi khi mà con người gần như làm chủ mọi kỷ thuật về nghành hàng không và sai số cho phép ở đâ nhỏ hơn 1/triệu. Mỗi một vụ rơi máy bay là một sự cố thảm khốc vì nó không có cơ hội cho con người chuộc lại lỗi lầm. Tuy nhiên mất mát đó chỉ dừng lại ở gia đình của những người liên quan và sẽ bị quên lãng theo nhịp tiến của XH. Ngược lại sự cố có liên quan đến phóng xạ kéo dài vài chục, vài trăm năm và ảnh hưởng lên con người, thiên nhiên...và mãi mãi được nhắc đến với nổi kinh hoàn.

Tôi làm trong một trung tâm phân tích và hỗ trợ đường truyền mà cũng là trung tâm điều khiển dự phòng cách trung tâm chính 40km. Hệ thống ở tầng hầm luôn được kiểm tra và trong trạng thái sẳn sàng phòng trường hợp trung tâm chính bị đánh bom. Lần đầu tiên tôi xem sơ đồ của toà nhà thì leader của tôi với 25 năm làm việc cho hãng nói với tôi rằng - mày có thể đặt mọi giả thuyết để chống lại thiết kế của toà nhà này nhằm vô hiệu hoá khả năng dự phòng của trung tâm. Hầu như mọi giả thuyết tôi nghĩ đến đều đã có câu trả lời vì nguồn điện cung cấp cho toà nhà đi vào từ hai nhánh khác nhau ở hai đầu đối diện của thành phố. Bên dưới tầng ngầm là hệ thống điện DC và một máy chạy dầu dự phòng. Với 4 nguồn cung cấp điện do 2 hệ thống cung cấp điện riêng biệt chạy song song gần như bảo đảm khả năng hoạt động của toà nhà. Bên trong khu vực chính được xây dựng kiên cố để phòng trường hợp bão xoáy cuốn đi toà nhà cũng như hệ thống bom thuỷ lực có khả năng bom nước ra ngoài trong trường hợp nước ngập khu vực. Chỉ một giả thiết duy nhất mà tôi có thể nghĩ ra là nước lụt liên tục nhiều ngày nhấn chìm thành phố. Nói xong tôi mới nghĩ lại, nếu như vậy cần gì cái trung tâm nửa - cơn hồng thủy. Ông ta nói với tôi rằng, "we are the best but if God wants us...we are gone"

Chúng ta chỉ có thể ứng dụng khoa học kỷ thuật để phục vụ cuộc sống chứ không thể nhờ vào khoa học kỷ thuật để giải quyết mọi vấn đề. Một bản thiết kế đưa ra tiêu chuẩn buộc khoa học kỷ thuật đáp ứng khác với bản thiết kế sự dụng khoa học kỷ thuật để đáp ứng vấn đề. Một cái là Pro-active, chủ động và một cái là bị động. Chính vì vậy mà dù kỷ thuật ĐNT ngày nay dù đạt đến một trình độ rất cao cũng không nói lên điều gì khi mà tiêu chuẩn của ta luôn lệ thuộc và chưa rõ ràng. Rất nhiều bạn cho rằng những công trình bị sự cố chỉ là những công trình nhỏ...hãy nhìn lại các công trình đồ sộ như thủy điện trị an. Quan trọng hơn hết là có ai trong chúng ta bảo đảm rằng khi xây dựng nhà máy ĐNT ta sẽ trong tình trạng chủ động đòi hỏi và yêu cầu chứ không bị động ở tình trạng chấp nhận?

Hôm nay Iran gây xốc châu Âu bằng một văn bản yêu cầu nới lỏng chương trình hạt nhân của họ. Tất cả các vấn đề liên quan đến hạt nhân rất nhạy cảm, chúng ta có thể dễ dàng xây dựng một nhà máy hạt nhân mà không gây mối lo ngại với các nước khác? Ta xây xong thì Lào, Campuchia, Thái Lan...có lý do gì dừng lại? Hay là chúng ta sẽ mở ra một cuộc chạy đua mới ở bán đảo ĐNA? Trung Quốc có thể làm ngang xây đập chặn nước thượng nguồn vì nó lớn nên họ sẽ luôn dòm chừng các nước xung quanh, chắc gì không dao động khi kề bên nách lại có thêm một nước có khả năng không nghe lời? Có rất nhiều cách phát triển để bứt ra khỏi vòng kèm chế của TQ nhưng cũng có những bước phát triển sẽ đẩy ta gần với các nước đang tìm kiếm bước đường cường quốc hóa đất nước bằng nguyên tử lượng như Iran, Pakistan, Ấn Độ...con đường nào dẫn đến tương lai?

Theo giả thiết 2020 ta sẽ không đủ điện dùng....chúng ta cần một lò ĐNT. Đây chỉ là giả thuyết tính toán theo mức sử dụng hiện tại và dự đoán tương lai. Nền kinh tế của ta từ đáy phát triển thẳng đứng và sắp tới khu vực bảo hào nên chắc gì mô hình tính toán điện đã thích hợp? Lượng điện thất thoát của ta còn quá lớn cũng như chất lượng điện còn kém. Hệ thống truyền tải chưa hoàn thiện cũng như khu vực tiêu dùng còn chưa bắt đầu ứng dụng biện pháp tiết kiệm hiệu quả. Cạnh tranh chưa thật sự xảy ra trong ngành điện nên đại diện của ngành điện vẫn nằm trong tay của một số công ty lớn. Các công ty này hoạt động chủ yếu dựa vào bán điện nên việc phát triển ngành điện đồng nghĩa với việc xây thêm nguồn cung cấp. Những gì xảy ra sau công tơ điện chưa điện chú trọng đúng mức vì các sản phẩm từ đó trở đi không phụ thuộc vào ngành điện mà đúng hơn là nguồn lợi của tổng công ty điện lực.

Cuối cùng đó là việc ta không chỉ mua điện mà cũng bán điện vì vậy không thể nói ta sẽ phụ thuộc vào nguồn điện nước ngoài. Đồng thời nhiệt điện của ta không phụ thuộc vào nhiên liệu của Trung Đông và thủy điện còn chưa cung cấp hết khả năng. Xây nhà máy ĐNT tốn kém rất nhiều nên việc có thêm nguồn ĐNT không đồng nghĩa với việc giá điện giảm mà chỉ có thể tăng. Đến lúc đó nguồn điện cung cấp sẽ tăng lên nhưng khả năng sử dụng điện của người dân chưa chắc đã được cải thiện. Green-Power, Renewable Power đang phát triển theo đà của KHKT thì 10 nửa khả năng marketing của nó hoàn toàn là một điều rất có thể. Những cánh quạt chạy sức gió cung cấp điện khi có gió nhưng không có nghĩa là khi gió ngưng thì người dân không có điện để dùng. Xếp lại nguồn điện hợp lý có thể giải quyết được nhiều vấn đề mà kỷ thuật không đáp ứng nổi.


Tôi không hoàn toàn bác bỏ khả năng sử dụng ĐNT của VN trong tương lai, nhưng với điều kiện hiện tại tôi không ủng hộ.

Bộ công nghiệp cho rằng ĐNT là bước tiến tất yếu của sự phát triển là điều chưa đúng. Hãy nhìn lại những nước phát triển ĐNT xem có bao nhiêu nước thành công bao nhiêu nước lâm vào tình trạng tồi tệ hơn? Những nước thành công là những nước có một nền công nghiệp kỷ thuật và kinh tế mạnh nên hạt nhân chỉ là một con đường phát triển của họ chứ không phải là yếu tố nhất định của sự phát triển. Đồng thời cũng xem lại có phải những nước không phát triển ĐNT có phải đều là nước không phát triển? Phát triển ĐNT đòi hỏi sự phát triển đồng bộ của XH về khoa học kỷ thuật, kinh tế, và chính trị. Không có nền tảng đó chống đỡ thì ĐNT là một hiểm họa hơn là lợi ích.

Chúng ta hiện đang xuất khẩu dầu thô và khả năng về khí đốt rất cao, tại sao không có khả năng phát triển năng lượng? Có phải chỉ có ĐNT mới là năng lượng còn dầu thô và khí tự nhiên chỉ là khoáng chất? Cái cốt lõi là ở đó, khả năng biến đổi khoáng chất ra sản phẩm tiêu thụ của ta không có vì yếu tố kỷ thuật và kinh tế nhưng lại chạy theo một kỷ thuật khác mà hoàn toàn ta cũng phải lệ thuộc vào nước ngoài và xa xỉ với nền kinh tế vừa phát triển. ĐNT với là một nguồn nhiên liệu sạch nhưng ô nhiễm môi trường ở nước ta có phải từ các nhà máy điện hay từ những nguồn khác trong XH. Sử dụng ĐNT có làm môi trường của ta tốt hơn không? Nhiệt độ tăng lên rất cao các năm gần đây ở các thành phố lớn có phải là do hiệu ứng nhà kính gây ra hay do ta xây dựng nhà cao tầng một cách đại trà và phá hủy cây cỏ thiên nhiên? Xây một nhà máy ĐNT rất dễ, nhưng để giữ nó hoạt động lâu dài tạo ích lợi cho XH lại là điều rất khó và tốn kém.

Mức sống con người ngày càng cao hơn nên nhu cầu cũng phát triển dẫn đến đòi hỏi năng lượng ngày càng cao. Hơn nửa nước VN đất hẹp người đông thì đòi hỏi năng lượng lại càng cao. Tuy nhiên nhu cầu tăng cứ tăng mãi thì liệu thêm một hai hoặc hai nhà máy ĐNT có đáp ứng được không? Hay là lúc đó lại phải nghĩ đến những giải pháp khác và lại chạy theo đuôi mãi. Nên nhớ rằng bài toán tính nhu cầu điện dựa trên cách tính nhân đôi còn khả năng của nhà máy ĐNT là cố định. Như vậy ta đổ dồn vào một kỷ thuật mà mức giới hạn thấy rõ để giải quyết một vấn đề không giới hạn có thích hợp không?

Mật độ dân số ta lớn nhưng lại là rất cao ở các thành phố lớn chứ không trải đều ảnh hưởng rất lớn đến việc tiêu thụ năng lượng. Sau cái công tơ điện là cả một thế giới của những con bạch tuột hút năng lượng mà hiện tại đang bỏ ngõ có được quan tâm đúng mức chưa? Tại sao ngành điện không tập trung vào hoàn thiện mình trước mà chỉ tập trung vào kiếm thêm nguồn cung cấp? Có phải vì có thêm nguồn cung cấp là có thêm nguồn lợi khổng lồ còn chất lượng và sự hao tốn đã có người tiêu dùng gánh chịu?

Chẳng qua chỉ là ý kiến của người ngoài cuộc chứ tôi hiểu rằng hoạch định tương lai của đất nước đã có những anh tài của đất nước. Chỉ hy vọng rằng với tài năng của mình họ sẽ đưa đất nước tiến lên trên một con đường quang đảng chứ không phải đầy chông gai.

- Cách đây không lâu trong hội nghị tai Mexico đại diện VN là một trong những nước thuộc số ít không ký tên vào hiệp định phát triển năng lương tái sử dụng và năng lượng xanh. Cùng lúc đó đề án ĐNT của được đưa lên mạng. Có nghĩa là hướng đi của ngành năng lượng đã được quyết định từ lâu chứ không phải lúc đó hay chỉ mới gần đây. Tại sao?

- Nhìn lại kỷ thuật trong nước, ta đã có viện nghiên cứu nguyên tử Đà Lạt từ những năm giữa 50s. Sau 75'' ta tiếp quản và cho đến nay thì ngoài việc ứng dụng lẻ tẻ thì chúng ta đã có khả năng gì về ĐNT? Ngược lại vtv gần đây có chiếu những cảnh về tiến sĩ của trường ĐHBK TPHCM giúp bà con ứng dụng điện năng lượng mặt trời và điện năng lượng gió dù ở mức độ thấp và nhỏ. Có phải các nhà khoa học của ta đi một đường còn chính sách một nẻo? Dù rằng tiếp xúc với công nghệ năng lượng mới chưa bao lâu nhưng ta đã hiểu và có khả năng ứng dụng ngay lập tức những công nghệ này nhưng nó có được đầu tư đúng mức chưa? Tại sao?

- Deregulation trong ngành điện thực hiện theo mô hình của Mỹ (chỉ một nửa bên ngoài) là đường truyền và tổ điều động vẫn nằm bên dưới sự quản lý của tổng công ty còn phần sản xuất và phân phối được cạnh tranh (Đây là con đường mà EVN biết từ lâu mình phải trải qua.) Ai là người sẽ bảo đảm sự cung cấp điện không bị gián đoạn vì sự cạnh tranh của các businesses? Khi mà ta không hề có lượng điện thừa và ngay cả dự phòng cũng không có thì việc mua điện đấu giá sẽ xảy ra như thế nào?

Trả lời cho những câu hỏi trên sẽ thấy sự liên quan mật thiết giữa tổng công ty điện VN với bộ/ngành năng lượng ra sao. Nếu như có 1 nhà máy ĐNT thì ai sẽ là người điều hành và quản chế? chính phủ hay là tổng công ty điện lực? Nếu đầu tư đúng mức vào nguồn năng lượng mới thì sẽ có biết bao nhiêu người cạnh tranh, ngược lại nếu xây nhà máy ĐNT thì không ai lọt vào cửa này ngoài tổng công ty điện lực VN? Đây là con đường bảo đảm cho tổng công ty thao túng thị trường trong mọi trường hợp. Tiếc rằng chúng ta đều quên một điều là sau 40 năm hoạt động cái gì sẽ xảy ra với nhà máy ĐNT? (lúc đó các quan đã về vườn và hy vọng thế hệ sau giải quyết hậu quả!) Cứ cho rằng nó hoạt động không hề xảy ra trục trặc gì. Trong thời gian hoạt động không phải chỉ "trục trặc" của nhà máy điện mới dẫn đến xáo trộn thị trường điện mà mức độ hoạt động của nó cũng có khả năng điều khiển thị trường vì lúc đó đã không còn khả năng ngừng lại. Đây mới thật sự là power đang tìm kiếm?

Đừng nghĩ rằng chúng ta có khả năng hạt nhân hay xa hơn nửa là có vài quả bom hạt nhân là có thể sánh ngang hàng và đối chọi với TQ. Chỉ là ví dụ vì chắc chắn chúng ta không đi tìm cái này mà chỉ đơn thuần là năng lượng!!! TQ xây dựng đập thủy điện lớn nhất thế giới không chỉ để tìm năng lượng thiếu hụt mà nhằm vào "power" điều khiển hạ lưu sông Mê-Kông. Kẻ ngông cuống bao giờ cũng phải trả giá. Nên hay không phải cân nhắc cho kỷ chứ không thể nói là chưa làm thì đừng sợ.

Kinh tế phát triển thì lo gì TQ? đầu tư đúng mức thì lo gì không có nguồn năng lượng mới, an toàn hơn? Đi tìm sức mạnh và cũng cố sức mạnh của mình là điều nên làm nhưng phải hiểu mình làm ở đâu và với ai. Ngược lại sẽ gặt hậu quả hơn là thành quả.

Khi nhắc đến tổng thống Mỹ, Bush thì đa số hình dung ông ta là đầu nậu của ngành năng lượng, nhưng ông ta đã nói và làm 1 điều mà chưa ai trong đảng dân chủ làm là toàn tâm ủng hộ nguồn năng lượng từ nước. Có phải ông ta ngu khi mơ tưởng đến việc dùng nước để chạy xe vì nước có mặt khắp nơi? Hãy nhớ lại những nhà phù thủy tìm công thức tạo vàng họ đã tìm ra những gì cho cuộc sống dù rằng họ không thành công. Nói đúng hơn ngày nay con nguời có khả năng tạo ra vàng nhưng giá thành cao hơn nên không làm. Giống như vậy nguồn năng lượng từ nuớc đã xuất hiện trên trái đất này nhưng còn chưa được sản xuất vì rất tốn kém. Chỉ cần được đầu tư đầy đủ thì biết đâu một ngày không xa kỷ thuật đó sẽ được đưa vào cuộc sống? Chúng ta thì không nên mơ mộng nhiều nhưng nếu được đầu tư đúng mức thì công trình của các tiến sĩ trường ĐHBK TPHCM sẽ có có mặt trong đời sống ở diện rộng hơn và hoàn chỉnh hơn.

Dấu hiệu cạn kiện về khoáng sản của ta đã bắt đầu hiện rõ, nhất là nguồn tin về mỏ dầu tại Vũng Tàu giảm sản lượng đã được đưa lên vtv4 cách đây hơn 2 tháng. Không phải dầu mà tất cả khoáng sản, tài nguyên của đất nước VN nếu có thể múc lên để bán ra tiền đều đã và đang bị đem bán trong những năm gần đây. Dù có xây dựng nhà máy ĐNT thì cũng không tránh khỏi tình trạng này nếu như ta không có sự thay đổi trong quản lý. Cùng lắm chỉ là làm chậm lại chứ không giải quyết được vấn đề. Chỉ có đầu tư vào những nguồn năng lượng khổng lồ từ thiên nhiên như gió, nước, năng lượng mặt trời thì mới đảm bảo lâu dài và đó là hướng đi của thế giới. Chỉ có nước ta và một số nhỏ đang đi ngược lại. Nếu ta tránh được tình trạng bán sản phẩm thô thì cái giới hạn 10-20 năm có còn đúng không? Chẳng qua là bài toán kinh tề đang được sử dụng là cái gì mang về tiền nhanh nhất, tức thì sẽ được ưu tiên hàng đầu mà bất kể hậu quả.

Các kỷ sư, tiến sĩ nguyên tử lượng với bằng đỏ từ LX về đúng là có 1 lượng kiến thức dồi dào về nguyên tử lượng nhưng để đưa nhà máy vào hoạt động thì lại là một chuyện xa vời. Trong nhà máy ĐNT tính chất kỷ thuật chỉ đứng thứ 3. Trên nó là các bước điều hành và tối cao là tiêu chuẩn. Cái thứ 3 dù ta chưa có nhưng cứ coi như tạm ổn vì ta có "bằng đỏ" và có thể đào tạo hỏa tốc. Nhưng cái thứ 2 và cái đầu tiên thì không biết ta đang ở trạng thái nào. Các chuyên gia nguyên tử hàng đầu của ta thường cho rằng "sự cố ĐNT xảy ra vì lý do con người hơn là kỷ thuật". Điều này nói lên rằng chúng ta chúng ta chỉ nhìn đến cái thấp nhất trong việc điều hành một nhà máy ĐNT còn hai cái kia thì ...mù tịch. Có lẽ nói hơi quá nhưng thực tế là vậy. Hãy xem lại các tiêu chuẩn của ta trong công nghiệp như tiêu chuẩn về đường sông của ta có phải bê nguyên từ LX về và tai nạn xảy ra thì mới té ngửa là cái sông của ta khác cái sông của bạn hiền.

Chưa có ai khẳng định rằng 5-10 năm nửa chất thải hạt nhân sẽ được sử lý an toàn. Sử lý nó là một vấn đề tốn kém kinh khủng và đau đầu các nước tiến bộ, đến nay vẫn chỉ là mơ ước. Nevada là khu vực gần như không có khả năng sinh sống (trừ thần bài) nhưng nghĩa địa cho chất thải hạt nhân luôn gặp sự phải đối và việc đền bù cho khu vực này rất là hậu hỉ. Ngay cả khu vực Siberi không người ở cũng không có đề án thiết lập nghĩa địa vì khi đã chôn nó xuống thì coi như mãnh đất đó đã thuộc về một thế giới khác ít nhất là trong vài trăm năm với nền khoa học hiện tại. Mảnh đất cong cong hình chữ S của ta bao lớn và nơi nào không có người ở và nơi nào có khả năng bảo đảm không có người đến ở trong thời gian dài? Hình cái đầu lâu với hai cái gạch có nhát được dân VN không?

Năng lượng đúng là nền tảng của mọi nền công nghiệp nhưng không phải là năng lượng nguyên tử. Các loại năng lượng mới ra đời chưa bao lâu nên vẫn đang trong giai đoạn tiền phát triển. Ứng dụng của nó chưa đủ lớn và chưa ổn định vì hai yếu tố là kỷ thuật và giá thành. Tuy nhiên nếu nhìn ra thế giới để mà nói ĐNT là một nguồn khổng lồ thì cũng không thể nói Green Power là nguồn nhỏ nhoi (Không thể so sánh trái cam với trái bưởi mà phải so sánh cam với cam và bưởi với bưởi) Rất nhiều hãng đang bán Green Power cho người tiêu dùng ở những khu vực thành phố và nó ngày càng lớn dần. Tiện đây tôi cũng nói luôn cái nghịch lý của năng lượng gió trong phát điện là khi nguồn điện cần nhiều thì gió càng ít và ngược lại. Điều này là tự nhiên không thay đổi được nhưng cách sử dụng sao cho hợp lý thì hoàn toàn có thể lợi dụng nó hiệu quả. Khó khăn của năng lượng gió là việc nối vào mạng vì tính ổn định của nó tùy thuộc vào thiên nhiên nhưng đã có phương pháp khắc phục mà bằng chứng là những công ty đang bán năng lượng từ gió. Năng lượng mặt trời hay năng lượng nước rồi cũng sẽ được cải thiện vì đầu tư vào lĩnh vực này chỉ mới bắc đầu và được chính phủ Mỹ tài trợ rất lớn. Hiện tại nó đã vượt qua gian đoạn không thể sản xuất sang có thể sản xuất. Nó đang bước vào giai đoạn không thể kinh doanh sang có thể kinh doanh và trong một tương lai gần nó sẽ tiến vào gian đoạn kinh doanh mang lại lợi nhuận lớn. Đây là điều hiển nhiên vì khi infrastructure đã hình thành thì bắt đầu đến hoàn vốn và lấy lãi. Hệ thống sử dụng năng lượng mới này rất ít khả năng bị hư hỏng so với các dạng sử dụng trong năng lượng cổ điển nên thời gian sử dụng sẽ kéo dài và ROI sẽ càng lớn. Ngược lại ĐNT đang đi vào chốn bế tắc ít nhất là tại thời điểm này. Nhật đang lo lắng với 22 nhà máy ĐNT đang bước vào tuổi 40, chưa biết giải quyết ra sao vì 30% năng lượng nước này phụ thuộc vào ĐNT. Họ phát triển và xây dựng năng lượng DNT vào những năm mà cả thế giới ào ạt phát triển vì khoa học và kỷ thuật lúc đó chỉ có ĐNT là phương pháp duy nhất. Mỹ thì cũng sẽ phải cho phép renew các nhà máy đã củ (không có đường chọn lựa) nhưng chưa cho phép xây mới cái nào trong mấy năm gần đây dù rằng sản lượng điện của họ luôn trong tình trạng thiếu hụt ở một số nơi. Châu Âu thì đa số các nước đã cấm tiệt và xua đuổi nguồn năng lượng ĐNT. Thế giới đã nhiều thay đổi sau 40 năm, không lẽ ta lập lại cao trào đó để chứng tỏ rằng ta chỉ đi sau thế giới có 40 năm chứ không phải 100 như họ vẫn nói?

Về việc ngẩng cao đầu thách thức kẻ mạnh làm tôi nghĩ đến Bắc Hàn, Iran, Pakistan, Ấn Độ...cá nhân tôi tin rằng dân ta đang sống hạnh phúc hơn dân các nước đó và cũng hy vọng rằng không vì những ảo tưởng mà dân ta phải trả giá đắt.

VN sắp bắt đầu đến hạn trả nợ rồi, cứ mãi mê kêu gọi đầu tư một cách vô tội vạ thì món nợ sẽ do ai gánh? Đời cha ăn mặn thì đời con khát nước. Giờ còn chút khoáng sản để mà múc lên trả nợ, nhưng khó khăn đang hiện rõ trước mắt. Hết cái này đến cái khác bị kiện phá giá hết nơi nọ đến nơi kia. Trong cái trò chơi thương mại toàn cầu không có công bằng tuyệt đối mà chỉ có thể thấy được ta đang tận dụng mọi cơ hội kiếm ra tiền mà không có kế hoạch lâu dài và bất chấp hậu quả. Hậu quả đầu tiên mà ta đã gặp là các nhà đầu tư nước ngoài luôn thúc ép EVN tăng giá điện nhằm bảo đảm khả năng hoàn vốn cho họ. Trong khi người dân thì rên xiết vì giá điện tăng chóng mặt lôi theo các mặt hàng khác đều tăng thì EVN vẫn phải vuốt lưng các nhà đầu tư nước ngoài mà cho rằng giá điện ta còn thâp hơn mặt bằng khu vực!!!

Người dân lao động là người trực tiếp và gián tiếp sử dụng điện. Họ trả tiền điện phục vụ nhu cầu và trả tiền điện cho các mặt hàng họ mua trong cuộc sống. Khi điện tăng 1 đồng họ phải trả thêm 2 đồng. Nếu điện làm ra nhiều mà giá cả tăng mãi thì việc làm ra điện có thật sự mang lại lợi ích cho XH không?

7604


0 Comments:

Post a Comment

<< Home